بند دوم : هیئت حل اختلافات ثبت احوال

در جریان رسیدگی هیئت حل اختلاف موضوع ماده ۳ قانون ثبت احوال به اختلافات ناشی از اجرای قانون مذکور، هیئت بعد از تسلیم گزارش یا درخواست کتبی صاحبان اسناد سجلی یا نماینده آنان، چنانچه پرونده را آماده برای رسیدگی و اخذ تصمیم نهایی تشخیص دهد، تصمیم مقتضی را اتخاذ نموده و در غیر این صورت درخواست و ضمائم را برای طرف مقابل ارسال می‌دارد تا ظرف ده روز کتباً پاسخ دهد و پس از وصول پاسخ رسیدگی لازم را انجام داده و در صورت ضرورت، با تعیین وقت، متقاضی، طرف مقابل را برای اخذ توضیح و رسیدگی دعوت می کند.^[۱۳۳] در صورت تعیین وقت رسیدگی، فاصله بین ابلاغ و روز جلسه نباید کمتر از ۵ روز باشد.^[۱۳۴] ‌به این ترتیب آیین نامه مذکور با شناسایی حق انتخاب وکیل برای افراد و حق مداخله وکیل در طرح دعوا و دفاع، همچنین پیش‌بینی مهلت ۱۰ روزه برای ارائه پاسخ از سوی طرف دعوا، لزوم فاصله جلسه رسیدگی و ابلاغ، لزوم ارسال درخواست و ضمائم به طرف مقابل و لزوم حضور هر دو طرف دعوا برای ادای توضیح در جلسه رسیدگی در صورت تعیین وقت، اصول و قواعد حاکم بر حق دفاع و تضمینات آن از قبیل، برخورداری از فرصت مناسب و کافی برای تدارک دفاع، برخورداری از حق انتخاب وکیل، دو طرفه بودن دفاع توجه داشته است. اگر چه اصل تقابل و دو طرفه بودن دفاع موکول به تشخیص هیئت گردیده است که می‌تواند منجر به تضییع این حق گردد.

گفتار دوم : کمیسیون های بدوی و تجدید نظر رسیدگی به اختلافات گمرکی

همان طوری که اشاره نمودیم، قوانین مؤسس و آیین نامه های اجرایی مراجع اختصاصی اداری، آیین رسیدگی این مراجع را به اختصار برگزار نموده است. به طوری که در بسیاری از موارد سکوت نموده اند. در چنین مواردی این مراجع خود رویه هایی را اتخاذ نموده اند. قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۵۰ و آیین نامه اجرایی آن نیز از چنین رویه ای پیروی نموده است. به نحوی که در بسیاری از موارد تعیین تکلیف ننموده و یا به بیان کلیات اکتفا نموده است. در خصوص تضمینات حق دفاع طرفین دعوا در کمیسیون های بدوی و تجدید نظر رسیدگی به اختلافات نیز با این مسأله روبرو هستیم و در این خصوص تنها می توان به موادی از آیین نامه اجرایی قانون فوق الذکر اشاره نمود که به طور ناقص و غیر مستقیم به برخی مصادیق حق دفاع طرفین مرتبط هستند. ماده ۳۱۰ قانون آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۵۰ چنین اشعار می‌دارد: «پرونده هایی که به کمیسیون ارجاع می‌شوند، باید گزارش مشروح اداره مربوطه ضمیمه آن باشد و اگر ارجاع پرونده در اثر تقاضای مؤدی به عمل آید، باید تقاضا نامه او که حاکی از موارد شکایت و دلایل اعتراض باشد نیز ضمیمه گردد و اداره مربوطه مکلف است نسبت به موارد شکایت و دلایل اعتراض مؤدی ضمن گزارش خود مشروحاً اظهار نظر نماید. ادارات گمرک تقاضای نمایندگان اشخاص را ‌در مورد ارجاع اختلاف به کمیسیون در صورتی می‌توانند بپذیرند که ضمن وکالت نامه رسمی آن ها، حق شکایت و تقاضای ارجاع به کمیسیون نیز منظور شده باشد». همچنین به موجب ماده ۳۲۲ رسیدگی به اختلافات ناشی از اجرای بند های (الف)، (ب)، (ج) ماده ۳۰۵ آیین نامه اجرایی، باید با حضور مؤدی و یا نماینده او صورت گیرد برای انجام این امر کمیسیون باید وقت تعیین شده را به ذینفع ابلاغ نماید. اگر چه به موجب این مقررات به لزوم تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ آن در کمیسیون تجدید نظر اشاره شده است. اما فرصت و مهلت مؤدی تا وقت مقرر، برای تدارک دفاع مشخص نگردیده است. همچنین با وجود تأکید بر اظهار نظر اداره گمرک نسبت به شکایت و دلایل اعتراض مؤدی در ضمن گزارش به کمیسیون و لزوم حضور مؤدی یا نماینده قانونی وی در جلسه رسیدگی کمیسیون تجدید نظر، مضمون اصل تقابل و دو طرفه بودن دفاع به روشنی به نحوی که طرفین به خوبی از مفاد تمام دفاعیات هم مطلع گردند مورد توجه قرار نگرفته و معلوم نگردیده است که آیا طرفین می‌توانند قبل از وقت رسیدگی با مراجعه به پرونده از محتویات آن مطلع و دفاعیات خود را بر آن اساس تنظیم نمایند. لذا با وجود پذیرش حق انتخاب وکیل برای مؤدی و دفاع از طریق وکیل، محدودیت های فوق در خصوص دلیل نیز حاکم بوده و به نظر می‌رسد به طور کلی حق دفاع به نحو شایسته ای تضمین نگردیده است.

گفتار سوم : هیئت حل اختلافات ناشی از اجرای ماده ۵۶ قانون جنگل ها و مراتع

اجمال و ابهام مذکور در خصوص آیین رسیدگی مراجع اختصاصی اداری به ویژه ‌در مورد حق دفاع، ‌در مورد هیئت های حل اختلافات ناشی از اجرای ماده ۵۶ قانون جنگل ها و مراتع نیز حاکم است. با بررسی قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده ۵۶ قانون جنگل ها و مراتع مصوب ۱۳۶۷ و آیین نامه اصلاحی آیین نامه اجرایی آن مصوب ۱۳۶۷، به هیچ مقرره و حکمی که حاکی از تضمین حق دفاع و اصول و قواعد آن باشد برخورد نمی کنیم و با وجود اشاره تبصره ۴ ماده ۴ آیین نامه اجرایی به تعیین وقت رسیدگی و اخذ مدارک و معاینه محلی و تحقیق محلی توسط هیئت، به هیچ کدام از تضمینات حق دفاع اشاره و پرداخته نشده است. هر چند که امکان مداخله وکیل به نمایندگی از طرف افراد برای دفاع وجود دارد، ولی با توجه به نبود سایر تضمینات، این امر نیز مفید و مؤثر واقع نخواهد شد.

گفتار چهارم : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما و تامین اجتماعی

بند اول : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما

1. سرزنش کردن خود^[۲۲]:

فرد معتقد است که گروهی از مردم شرور و بد ذات هستند و باید به شدت تنبیه شوند. در واقع شخص بر این باور است که سایرین و از جمله خودش به خاطر اشتباهات و خطاهای مرتکب شده، سزاوار سرزنش و تنبیه هستند. مسلماً همه مردم در زندگی خود دچار خطا و اشتباه می شوند و چون شخص بر این باور است که به خاطر اشتباهات خود باید سرزنش و تنبیه شود، دائما نسبت به خود و دیگران احساس خشم کرده و دچار احساس گناه و افسردگی می شود. ‌بنابرین‏ فرد با اینگونه احساسات نسبت به خود و دیگران نمی تواند اشتباهات را به موقع تشخیص داده و تصحیح نماید. این عقیده بدین جهت غیر عقلانی است که معیار مطلقی برای درست و نادرست موجود نیست و انسان آزادی زیادی در انتخاب ندارد. اعمال نادرست یا غیر اخلاقی، محصول حماقت، جهالت و یا اختلال عاطفی است. تمام انسان ها دچار خطا و اشتباه می‌شوند. سرزنش و تنبیه معمولا به بهبودی رفتار نمی انجامد، زیرا در کاهش حماقت،افزایش هوشمندی و تعادل عاطفی تاثیری نمی کند؛ در حقیقت سرزنش و تنبیه به اختلال عاطفی بیشتر و رفتار بدتر می‌ انجامد ( شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۸۶). آنچه ما اینجا به نتیجه می‌رسیم، این حقیقت است که دچار اشتباه نشویم، ما تصمیماتی می گیریم و طبق آن ها رفتار می‌کنیم، برخی اوقات این تصمیمات عواقب ناخوشایندی برای ما و حتی دیگران به بار می آورد که راه هایی را برای جبران این عواقب بد در نظر می گیریم، از جمله: تلافی کردن، جبران خسارت وارده، پرداخت خسارت مالی، معذرت خواهی و مانند آن. همچنین می توان تلاش کرد که توانایی تصمیم گیری را تغییر داده تا هنگامی که در آینده با موقعیت مشابهی روبرو شدیم، بتوانیم تصمیم متفاوتی بگیریم که احتمال عواقب بد در آن کمتر باشد. اگرچه به دنبال عمل اشتباهی که مرتکب شدیم و به دنبال عواقب بد آن، شروع به سرزنش کردن خود نماییم، آیا احتمال دارد در چنین طرح و تصمیم بارزی جهت بهبودی وضعیت اقدام کنیم (وودز، ۲۰۰۰).

1. واکنش در مقابل درماندگی^[۲۳]:

فرد اعتقاد دارد اگر وقایع و حوادث آن طور نباشد که او می‌خواهد، نهایت درماندگی و بیچارگی به بار می‌آید و فاجعه آمیز نخواهد بود. این طرز تفکر غلط است، زیرا ناکام شدن احساس طبیعی است، ولی حزن و اندوه شدید و طولانی یک موضوع غیرمنطقی است. چرا که اولا دلیلی وجود ندارد که وقایع و جوادث متفاوت با آن باشند که طبیعتا هستند. در ثانی، حزن و اندوه شدید نه تنها موجب بهبود موقعیت نمی شود، بلکه اغلب اوقات آن را بدتر هم می کند و اگر فرد موقعیت را آن طور که می‌خواهد تعبیر و تفسیر نکند، محرومیت به اختلالات عاطفی منجر نخواهد شد (شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۸۶).

وقتی آنچه که مورد انتظار شخص است پیش نیاید، بسیار ناخوشایند و حتی دردناک است و فرد احساس ناراحتی و آشفتگی می‌کند و با چنین اعتقادی فرد اغلب اوقات ناراحت و پریشان است. تنها در صورتی فرد می‌تواند از این باور غیرمنطقی رهایی یابد که واقعیت را بپذیرد، هر چند که وقایع و امور ناخوشایند و گاه دور از انتظار باشند، شخص باید به ناامیدی ها به عنوان مشکلاتی قابل حل بنگرد، نه اینکه آن ها را علل ناراحتی خود به حساب آورد. فرد عقلانی از بزرگ کردن موقعیت نامطبوع امتناع می‌کند و در جهت بهبود آن اقدام می‌کند. ممکن است موقعیت های نامطبوع اضطراب آور باشند، ولی به آن اندازه که او فکر می‌کند وحشتناک نیستند، مگر آن که خود او آن را این گونه تعبیر کند (شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۸۶).

1. بی مسئولیتی عاطفی^[۲۴]:

فرد اعتقاد دارد بدبختی و عدم خشنودی او به وسیله عوامل بیرونی به وجود می‌آیند و این حوادث خارجی هستند که سبب حالات عاطفی و هیجانی او هستند. انسان توانایی کنترل غم و اندوه و اختلالات عاطفی خود را ندارد و با اینکه توانایی اش در این زمینه اندک است. در حقیقت، فشارها و حوادث خارجی، در عین حال که ممکن است از نظر جسمانی ناراحت کننده باشند، معمولا ماهیت روانی ندارند و نمی توانند موجب ناراحتی و آزار فرد شوند مگر اینکه خود فرد بخواهد تحت تاثیر آن ها قرار گیرد و عکس العمل هایی در قبال آن ها بروز دهد. فرد با تلقین این موضوع به خود، که چقدر وحشتناک است کسی طرد شود و مورد دوستی قرار نگیرد، خود را آزار می‌دهد. برای رهایی از این افکار غیرمنطقی، فرد باید بپذیرد که اختلالات و عواطف، نتیجه احساسات و ارزشیابی ها و تلقین فرد به خودش است، در این صورت کنترل و تغییر آن ها ساده و امکان پذیر خواهد بود. فرد عاقل می‌داند که قسمت اعظم ناراحتی از درون خود او ناشی می شود؛ بدین معنی که اگرچه عوامل خارجی باعث ناراحتی او شده اند، ولی او می‌تواند با شناسایی موضوع و حادثه و تلقین آن به خود، عکس العمل و رفتارش را دگرگون کند (شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۸۶).

1. توجه مضطربانه^[۲۵]:

فرد اعتقاد دارد چیزهای خطرناک و ترس آور سبب نهایت نگرانی و اضطراب می‌شوند و فرد همواره باید کوشا باشد تا امکان وقوع آن ها را به تأخیر بیاندازد. در واقع شخص چنین تصور می‌کند که اگر قرار است حادثه و اتفاق ناگوار و خطرناکی اتفاق بیفتد، باید همیشه نگران آن بود. نگرانی زیاد همراه با اضطراب بر این اساس استوار است که شخص دائما منتظر حوادث بد و ناگوار است و ‌در مورد امکان وقوع آن حوادث نگران است. ‌بنابرین‏، وقایعی به نظر افراد ناگوار است، شاید ضرورتا ناگوار نباشند و حتی اگر واقعا هم ناگوار باشند، نباید آن ها را آن گونه ناراحت کننده و وحشتناک ارزیابی کرد، زیرا اضطراب زیاد مانع از ارزیابی عینی حوادث شده و اگر اتفاقی بیفتد مانع از مقابله منطقی با آن می شود. این تصور بدان جهت غیر عقلانی است که ناراحتی و اضطراب زیاد اولا، مانع ارزشیابی عینی حوادث می شود. ثانیاً اگر اتفاقی بیفتد، مانع از مقابله منطقی با آن می شود. ثالثا، به ظهور اضطراب کمک می‌کند. رابعا، امکان وقوع آن بیش از حد افزایش می‌یابد. خامسا، در اغلب مواقع نمی توان از وقوع حوادث غیر قابل پیش‌بینی جلوگیری کرد و سادسا، موجب بدتر شدن حوادث و وقایع خواهد شد (شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۸۶).

الف) مطالعه درباره اوضاع اقتصادی و اجتماعی کارگران و بخصوص کشاورزان در قراء و قصبات
ب) افزایش مبادلات علمی و فنیو کاردانی در رشته‌های مختلف تقسیم اراضی ترویج کشاورزی مطابق روش نوین کشاورزی به منظور بهبود کار و زندگی کشاورزان.

ج) راهنمایی‌های علمی و فنی برای تشکیل و اداره نمودن شرکت‌های تعاونی تولید، اعتبار و مصرف روستاها.
د) کمکهای مالی طرفین ( ایران و آمریکا ) در حدود اعتبارات پیش‌بینی شده و موافقت نامه های تنظیمی برای اجرای برنامه های موردنظر.

ه‍) تهیه و تأمین کارشناسان فنی داخلی و خارجی جهت اجرای برنامه های تعاونی بهداشتی و فرهنگی.
و) تأمین عملیات آموزشی و نمایشی در زمینه اصول بین‌المللی شرکت‌های تعاونی.

۳- سایر مؤسسات آمریکایی نظیر بنیاد فورد و مؤسسه خاور نزدیک ، این سازمان‌ها نیز نه تنها از لحاظ کمکهای فنی اقداماتی می نمودند، بلکه خودشان هم با راهنمایی کارشناسان ایرانی بعضی از طبقات، مردم را تشویق به تشکیل شرکت‌های تعاونی می‌کردند.

۴- مؤسسات تعاونی بین‌المللی کشورهای ‌اروپایی‌ که با اعطای بورسهایی خارج از کشور و با اعزام کارشناسان تعاونی به ایران کمکهای فنی می نمودند.

در اولین کمیسیون تعاون که در سازمان برنامه تشکیل گردید، عده ای از کارشناسان اصل چهار و سازمان ملل متحد عضویت داشتند و برنامه های تعاونی کشور باید به تصویب کمیسیون مذبور می رسید. در زمینه اجرای برنامه های تعاون اصل چهار علاوه بر تقبل هزینه های مذبور به اعزام ۵۰ نفر از کارمندان دولت بخارج از کشور برای دیدن دوره های تعاونی، قراردادی با دولت ایران منعقد و آموزش تعاونی کارمندان دولت را به عهده گرفت.

تعداد تعاونیهای تشکیل شده ( اعم از صندوق های تعاونی روستایی و تعاونیهای مصرف ) تا سال ۱۳۳۰ به زحمت به یکصد شرکت می رسید . که اکثریت قریب به اتفاق آن ها هم فعالیت مؤثر و چشمگیری نداشتند.
در سال ۱۳۳۲ اولین قانون تعاونی ایران که با الهام گرفتن از قوانین خاص دیگر کشورها تهیه شده بود به صورت لایحه قانونی ‌به‌تصویب رسید.

در سال ۱۳۳۴ لایحه مذبور با اصلاحاتی از تصویب مجلس وقت گذشت و اولین قانون تعاون ایران تصویب شد که پایه و اساس تعاونیهای زیادی بخصوص بعد از سال ۱۳۴۱ قرار گرفت.

در سال ۱۳۴۱ ‌بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۶۵ قانون مربوط به اصلاحات ارضی رژیم گذشته ، کشاورزانی که زمین دریافت می داشتند ناچار بودند قبلاً عضویت شرکت تعاونی روستایی را بپذیرند. بدین ترتیب در مدت کوتاه بیش از ۸ هزار شرکت تعاونی روستائی تشکیل گردید که بعداً در هم ادغام شد و حدود سه هزار شرکت را به وجود آوردند. تعاونیهای مصرف، توزیع و … نیز پس از سال ۱۳۴۶ که سال تعاون اعلام شده بود گسترش کمی قابل توجهی یافتند. در سازمان‌هایی از جمله سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران ،‌ سازمان مرکزی تعاون کشور ، وزارت تعاون و اصلاحات ارضی و … پدید آمدند.

در سال ۱۳۵۰ قانون شرکت‌های تعاونی با مطالعه قوانین سایر کشورها تهیه و به تصویب رسید که موادی از آن هنوز هم مبنای کار تعاونیهاست.

۲-۳-۴-۳ : انواع تعاونیها در ایران

1. سازمان مرکزی تعاون کشور ( تشکیل شرکت‌های تعاونی شهری غیرکارگری )

این سازمان در بیست و سوم اردیبهشت ۱۳۴۶ به منظور تفهیم اصول تعاون و تعمیم آن در سراسر کشور و نیز تهیه قوانین لازم و ایجاد امکانات مناسب برای تعاونیها به وجود آمد، در سال ۱۳۵۰ به وزارت تعاون و امور روستاها ملحق شد و در سال ۱۳۵۶ پس از انحلال آن وزارتخانه تحت نظارت وزارت بازرگانی درآمد که تا زمان تشکیل وزارت تعاون در سال ۱۳۷۰ بدین‌صورت ادامه کار داد و سپس ‌بر اساس قانون بخش تعاون مصوب شهریور ۱۳۷۰ به وزارت تعاون منتقل گردید.

تعداد شرکت‌های تعاونی و اتحادیه های تعاونی تحت پوشش سازمان مرکزی تعاون کشور در پایان بهمن ماه سال ۱۳۵۷ یعنی شروع انقلاب اسلامی بشرح زیر می‌باشد.

الف- شرکت‌های تعاونی: مجموع شرکت‌های تعاونی تحت پوشش سازمان مرکزی تعاون کشور اعم از مصرف، مسکن، اعتبار، توزیع، خدمات شهری غیرکارگری در پایان بهمن ۵۷ برابر با ۱۳۴۰ واحد بوده که اعضای آن ها بالغ بر ۸۰۳۸۹۳ نفر بوده اند.

ب- اتحادیه شرکت‌های تعاونی: ‌تا پایان‌ بهمن ماه ۱۳۵۷ تعداد ۲۰ اتحادیه تعاونی شهری غیرکارگری تأسیس گردید که اعضای آن ها بالغ بر ۳۶۹ شرکت تعاونی ثبت گردیده است.

1. سازمان مرکزی تعاون روستایی ( تشکیل شرکت‌های تعاونی روستائی )

این سازمان که در سال ۱۳۴۶ و به دنبال موادی از قانون اصلاحات ارضی مصوب ۱۳۴۱ به وجود آمد اهداف و وظایف زیر را دنبال می کرد:

الف) آموزش اصول تعاون و تربیت کادر سرپرستی برای راهنمائی اعضای شرکت‌های تعاونی و مناطق روستائی کشور.

ب) کمکهای اعتباری به شرکت‌ها به منظور افزایش محصولات و درآمد دهقانان و بازاریابی و فروش محصول کشاورزان.

ج) ارتباط با شرکت‌های تعاونی مصرف کشور، همچنین ایجاد رابطه با سازمان‌های بین‌المللی.

این سازمان در سنوات اخیر تحت نظارت وزارت کشاورزی بوده و در پایان بهمن ماه ۱۳۵۷ مجموعاً ۲۹۳۹

شرکت تعاونی روستائی با ۳۰۱۰۲۰۲ نفر عضو را تحت پوشش داشته است.

تعداد اتحادیه های شرکت‌های تعاونی روستائی در پایان بهمن ۱۳۵۷ معادل ۱۵۳ واحد با ۲۹۲۳ نفر عضو بوده است و در واقع تمامی شرکت‌های تعاونی عضو اتحادیه های منطقه مربوط بخود بوده اند.

1. شرکت‌های تعاونی کارگری

شرکت‌های تعاونی کارگری اعم از کار و تولید، مصرف و مسکن و … از سال ۱۳۴۶ تشکیل گردید و تا بهمن ماه سال ۱۳۵۷ تعداد این شرکت‌ها به ۱۶۷۳ واحد رسید که اعضاء این شرکت‌ها بالغ بر ۴۲۳۸۴۰ نفر بود. در بهمن ماه سال مذکور تعداد اتحادیه های کارگری یک واحد با ۵۱۰ شرکت تعاونی عضو ، ثبت گردیده است.

1. شرکت‌های تعاونی تولیدی روستائی

از اقدامات دیگری که پس از تقسیم اراضی در ایران به منظور یکپارچه کردن اراضی انجام گرفت، تشکیل ‌واحدهایی تحت عنوان تعاونیهای تولید بود که قانون آنر را در سال ۱۳۴۹ به تصویب رسید. دولت به منظور بالا بردن میزان عملکرد در واحد سطح و کشت یکپارچه با حفظ مالکیت فردی زارعین بر قطعات متعلق به خود و پیشبرد برنامه های زراعی و استفاده صحیح تر از منابع آب و خاک و افزایش درآمد زارعین، تعاونیهای تولید روستائی را ایجاد کرد.

تعداد تعاونیهای تولید روستائی تا بهمن سال ۱۳۵۷ شامل ۳۹ شرکت مشتمل بر ۲۵۸ قریه و مزرعه با ۱۱۲۰۰ نفر صاحبان اراضی و مساحت کل محصور ۹۹۵۴۶ هکتار می شد.

1. شرکت تعاونی بعد از انقلاب ( سال ۱۳۵۷ به بعد )

وقوع انقلاب اسلامی باور عمومی را نسبت به تعاون تغییر داد. نیروهای انقلابی خود انقلاب را مظهری از تعاون یافتند از همکاری جمعی برای توزیع عادلانه کالا در اعتصابهای متمادی دوران انقلاب به شوق آمدند و آن را الهام بخش تلاش‌های آینده قرار دادند.

۲ـ۳ـ پژوهش‌های انجام شده در زمینه موضوع

پل گلیک^[۶۷] امار شناس ارشد دولت ایالات متحده در زمینه مسائل خانوادگی ، خواستار آن است که به افراد به نحو « مؤثر تری » در زمینه چگونگی ازدواج عاقلانه اموزش داده شود یا به عبارت دیگر ،‌وی خواهان روشی است برای انتخاب همسر که از نظر علمی آزمایش شد و مورد تأیید باشد . برخی دیگر ادعا می‌کنند آنچه ما احتیاج داریم مشاوران بیشتری برای بررسی مسائل ازدواج یا حتی مبلغان بیشتری است . تا بتوانند تصویر بهتری از زندگی وخانواده ارائه دهند.

در تحقیقی که در نیو اورلئان ^[۶۸] آمریکا ‌در مورد خودکشی انجام گرفته است مشخص شده که ویژگی مهم عده زیادی از زنانی که دست به خود کشی زده اند ،‌این است که پس از برقراری ارتباط با مردان و بچه دار شدن ، نتوانسته اند همسر را برای خودحفظ کنند.

اینان تا توانسته اند از بدن خود به سایرین بهره داده‌اند ‌به این امید که شاید کسی نیز حاضر باشد در غم ها و شادی های آن ها شریک باشد ،‌ولی نتوانسته اند ‌به این مقصد نائل شوند . اساساً برقرار ساختن روابط پنهانی رفتاری نامطلوب در روابط بین دو جنس تلقی می‌شود. در جامعه وجود پنهانی بین دو فرد نامحرم در اذهان و قضاوتها ، مسئله ساز و اثر گذار است .علاوه این برقراری روابط پنهانی از قبیل دیدارهای دور از انظار ، رد و بدل کردن نامه و امثال این ها ،‌می‌توان خود مقدمه ‌لغزش‌هایی باشد که آثار آن را انسان در سراسر زندگی خودممکن است همراه داشته باشد و ‌ازدواج‌هایی که بر اساس برقراری روابط پنهانی بین دوجنس صورت گرفته در اکثر موارد منجر به شکست واقعی در زندگی شده است.

علاوه بر این باید ‌به این نکته نیز اشاره داشت که اینگونه روابط ، اعتماد طرفین را تا حد زیادی خدشه دار می‌سازد اما در صورتی که و فرد مایل باشند با یکدیگر زندگی کنند و تشکیل خانواده دهند،‌ضرورتی ندارد که این تمایل را به صورت پنهانی و دور از قضاوت و اندیشه اطرافیان نسبت به یکدیگر اظهار کنند. آنان می‌توانند با طرح مسئله به شکل مناسب با والدین خویش در این مورد از آنان مشورت بخواند و سعی کنند با استقلال وزبان منطق مسئله را طرح و از اطرافیان در این زمینه ،نظر خواهی و استمداد کنند.^[۶۹]

نتیجه تحقیقات کینزی ^[۷۰] در آمریکا نشان داده است که ۸۵% از پسران در سن ۱۹ سالگی با دختران تماسهای بدنی داشته اندکه ۲۲% از آن ها به اوج لذت جنسی رسیده اند.

همچنین در سن ۱۸ سالگی ۸۱% دختران با پسرانتماسهای بدنی قبل از ازدواج داشته اند که ۱۵% آن ها به اوج لذت جنسی رسیده اند . بعضی محققین مانندگلن ،مایرز ، بلر و استورات جونز معتقندند که مدارس وبرنامه های آموزشی که در اثر انجام این اعمال به وجود می‌آیند ضررشان بیشتر از نفعشان می‌باشد و اظهار می دارند که با توجه ارزشهایی که امروز مورد قبول جامعه است بیم آن دارد کهنوجوانی که بطریق مختلف سرگرم تماس هایبدنی یا جنس مخالف است بعداً احساس گناه ^[۷۱] نماید و سایر ناراحتی های اجتماعی او را افزایش دهد و نتواند آن ها را تحمل کند.

از مطالعات کینزی مستفاد می‌شود که در حدود ۲۰ سالگی ۷۳% از پسران هم آغوش جنسی داشته اند در حالی که در همین سن تنها ۲۰% از دختران ازدواج نکرده چنین تجاربی داشته اند به منظور غریزه جنسی و پیشگیری از انحراف در مذهب اسلام از ازدواج موقت مطرح و مورد نظر استفاده قرار گرفته است . در این روش مرد و زن می‌توانند برای مدت مشخصی که از چند ساعت تا چند سال متغیر باشد با هم ارتباط جنسی برقرار نمایند . موازین مذهبی این نوعازدواج عیناً مانند ازدواج دائم است و تنها مدت ازدواج بهنگام عقد مشخص می‌گردد. استفاده از این روش موجب ارضای غریزه جنسی به صورت قابل پذیرش و جلوگیری از احساس تقصیر وگناه و آلودگی است.^[۷۲]

عادت مهر ورزیدن بایداز اوائل زندگی به وجود آید. وقتی که شما پسر و دختر شش و هفت ساله ای را می‌بیند که نسبت به هم اظهار علاقه می‌کنند ،‌خنده تان می‌گیرد . در حالی که این آغاز تمایلی است که نباید جلویش گرفته شود منتهی این تمایل باید جدا کردن زنان و مردان در هر دوره از زندگی قبل و بعد از زناشویی همیشه به نفع آن ها پایان خواهدیافت زیرا جلو هر گونه افراطها و تفریطها را خواهد گرفت. چنانچه به زنان ومردان اجازه داده شود زیاده از اندازه با همخودمانی شوند ،‌همیشه خطر آن است که راه فساد را بپیماید . درست است که زن و مرد برای هم آفریده شده اند ولی وجود رابطه خیلی نزدیک بین آن ها همیشه این خطر وجود دارد که غرایز جنسی طغیان کنند و انسان را گمراه سازد . برای اینکه همیشه عقل بر غرایز جنسی حاکم باشد باید حد ومرزی در روابط زن ومرد وجودداشته باشد.^[۷۳]

اسلام که به خطرات ناشی از روابط به اصطلاح آزاد جنسی کاملاً آگاه است نهایت مراقبت را در برخوردهای زنان و مردان اجنبی دارد. تا حدودی که منجر به جرح و فلج نشود ،‌طرفدار دور نگهداشتن زنان از مردان است . هر اندازه ، فاصله ها کم و روابط بیشتر باشد و چشم مرد و زن به یکدیگر متوجه گردد، زمینه تحریکات و تمایلات و هیجان‌ها و وسوسه ها مساعدتر می‌شود و خطرات احتمالی دیگری در پی می آورد.^[۷۴]

آندرمولر و زیل وند ۱۹۹۱ طی تحقیقی ۴۶ زوج را که دوران قبل از ازدواج را پشت سر گذاشته بودند توسط دو آزمون (DAS) سازگاری زوج ها و (RBI) اشتراک اعتقادی مورد بررسی قرار دادن نکته مهم این تحقیق چنین بود بیشترین عدم رضایتمندی از زندگی زناشویی به خرده مقیاس رضایتمندی از رابطه جنسی بر می‌گشت . مردان اظهار داشتند زندگی نامطلوبی دارند، روزهای خسته کننده و یکنواختی را می‌گذراند و زنان اظهار کردند ،‌مردان بسیار بهانه گیر داشته اند.

روابط متقابل جنسی در زمینه ارتباط جنسی باید ‌به این نکته اشاره کرد که زنان و مردان توقعات و انتظارات مشابهی ندارند . داروین ملاحظه ‌کرده‌است که در بیشتر انواع ، ‌ماده به عالم عشق و ارتباط جنسی بی علاقه است وحتی لمبروز و کیس واینگ می‌گویند :‌

زنان بیشتر به دنبال ستایش ،تحسین های مطلق و مهم مردانند و بیشتر می خواهند مردان به خواست آن ها توجه کنند و این امر از میل به لذات جنسی بیشتر است.^[۷۵]

مطالعات نشان داده است که روابط صمیمانه با یک شریک ، یار و یاور سهم مهمی در سلامتی هیجانی و جسمانی فرد دارد . افرادی که کسانی را دارند که اندیشه ها ،‌احساسها و مسائل خود را با آن ها در میان بگذارند شادتر وتندرست تر از افرادی هستند که چنین کسانی را ندارند.

تحقیقات نشان داده است که هنگامی که زن و شوهر قبل از ازدواج دارای حوادث جنسی زیاد بوده اند ، بعد از ازدواج آسان تر به دام حوادث عشقی خارج از خانواده می افتند و نیز شکی نیست که این قبیل حوادث آرامش خانوادگی را به خطر افکنده و موجب بروز اختلالات روانی برای کودکان می‌گردد. و به همین جهت است که جامعه اصل وحدت زوج را با وجود برخی اشکالات عملی اش به هر نوع دیگر زناشویی ترجیح می‌دهد. پسر و یا دختر جوان از چه از لحاظ جسمانی و چه از جهات عاطفه ای برای بروز شخصیت خویش نیاز به یک دوست دارد و بدون این دوست خود را ناقص احساس می‌کند.

دختر و پسر باید قبل از ازدواج با یکدیگرآشنا شوند و تحت تأثیر شرایط و حالات مختلف یعنی در خلوت و اجتماع ،‌راحتی و فشار و بیکاری وکار و غم و شادی اعمال در رفتار یکدیگر را با نظر دقیق ملاحظه نمایند .چنانچه خود را در حالات مختلف موافق دیدند احتمال می‌رود که ازدواج آن ها صحیح و با دوام است.^[۷۶]

ون فوسن، بر اهمیت بررسی انجمن هایی که فرد برای غذا، ملاقات ها و یا ازدواج به آن می­پیوندد و همچنین انتخاب میان کنسرت یا مسابقه بوکس، اسکی بازی یا لژ سواری، قایق بادبانی یا پارویی برای اوقات فراغت تأکید ‌کرده‌است. (ون فوسن،۱۹۷۹ : ۱۵) . بوردیو بررسی سبک زندگی را مطالعه اول، دارایی (کالاهای تجملی یا فرهنگی­ا ی ) می‌داند که افراد دور خودجمع کرده­ا ند؛ مانند: خانه، ویلا، قایق تفریحی، ماشین، اثاثیه، نقاشی ها، کتاب ها، نوشابه ها،سیگارها، عطر، لباس ها و دوم، فعالیت هایی که با آن خود را متمایز نشان می‌دهد: ورزش ها،بازی ها، تفریحات(پیاده روی یا کوهپیمایی، اسکی یا سوارکاری، گلف یا تنیس)، لباس پوشیدن، رسیدگی به ظاهر بدن خود، نحوه استفاده از زبان و بودجه­بندی (بوردیو، ۱۹۸۴ : ۴-۱۷۳ و ۲۸۳)

توبی ، در تحقیقی ‌در مورد سبک زندگی سبک ها و مقایسه آن با زندگی هیپی ها، ساختار روابط فردی (زندگی اشتراکی) ، آداب و رسوم (کوتاه نکردن مو و رژیم گیاه خواری، استفاده از داروهای روان گردان و یوگا) انجام داد. (کلاک و بلا، ۱۹۷۶:۷ ) استون ، در بررسی سبک زندگیِ یکی از ‌گروه‌های مذهبی جدید از مواردی مثل عدم ازدواج، تغییر مکرر مکان اقامت،مصرف مواد روان گردان، پیوستن و جدایی مکرر از ‌گروه‌های مختلف برای کسب تجربه یاد می‌کند.( همان: ۱۰۷ ) پیز ، در بررسی پاره فرهنگ جوانان یهودی آمریکا، یکی از چهار محورمطالعه خود را سبک زندگی قرار داد که طی آن این موارد را در نظر خواهی های خود گنجاند: زندگی مشترک قبل از ازدواج، مصرف ماری جوانا، همجنس بازی و زندگی در محیط های اشتراکی (همان: ۲۵۳). رابرت وثنو ، نیز از همین ملاک ها در تحقیق خود ‌در مورد ادیان جدیدآمریکا بهره برده است. لیند پریچارد، در بررسی تغییرات دینی و اعتقادی قرن نوزدهم آمریکا در همین ملاک ها استفاده ‌کرده‌است (همان: ۳۲۸). کتاب شناخته شده استارک و بینبریج(۱۹۸۵) آینده دین ،که بر پایه نقد تحقیقات وثنو تدوین شده نیز ملاک های فوق را مبنای بررسی های خود قرار داده است.

مارتین سگالن، جامعه شناس فرانسوی، در جمع بندی خود از تحقیقات ‌در مورد سبک زندگی در محدوده مسائل زناشویی سه محور را ارائه می‌کند: اول، مسکن (فضای داخلی خانه و تقسیم ­بندی فضاهای خصوصی و فضاهای عمومی و تفریحی داخلی و خارجی)؛دوم، معاشرت و شبکه روابط خویشاوندی و اتکا در امور و حوادث و تأثیر این روابط بر نوع گذران اوقات فراغت؛ سوم، نوع نگاه و رفتار ‌در مورد اشتغال زنان و تقسیم کار در زندگی زناشویی ( سگالن، ۱۳۷۰ : ۸۴ و ۲۵۹ ). سگالن، ‌در مورد سبک زندگی در حوزه اقتصادی در خانواده به بررسی نحوه انتقال سرمایه ها (ارث بری) و الگوهای مصرف و تولید می ­پردازد ( همان: ۹- ۲۸۸ ). چنان که هندری و دیگران نقل می‌کنند، از اواسط دهه ۱۹۸۰ به بعد، ابعاد سلامت و بهداشت به منزله یکی از مؤلفه های سبک زندگی مورد توجه قرار گرفت. از جمله، تحقیقات قابل توجه در این حوزه ( آئرو و دیگران ، ۱۹۸۶ ) است. (هندری و دیگران،۱۳۸۱: ۲۳۱) جی.ای. ویل، معتقد است: سبک زندگی« علاوه بر مصرف… ارزش ها، نگرش ها مسائل جمعیت شناختی، تفاوت های جنسی، موقعیت اقتصادی، شغل، طبقه ­بندی اجتماعی،مشارکت در فعالیت های اوقات فراغت را نیز در بر می‌گیرد ( ویل ، ۲۱۵:۱۹۸۹)جرالد لسلی و دیگران، به تحقیق قابل توجهی اشاره می‌کنند که در آن، بیشتر شهرنشینان مورد سؤال، شناخت خود را از موقعیت اجتماعی دیگران با توجه به عوامل سبک زندگی ایشان و در رأس آن لباس و سپس طرز حرکات و سبک محاوره به دست می­آ ورند. لسلی و دیگران، از جمله عوامل سبک زندگی را سلیقه (مثل سلیقه در انتخاب شراب، تجهیزخانه، مواد خواندنی و گذران وقت) و آداب معاشرت و در یک بیان کلی الگوهای مصرف می دانند.) لسلی و دیگران، ۱۹۹۴: ۳۷۰)

و بالاخره فرن، در بحث از روش های تحقیقی پیشرفته گروه متمرکز، به سبک زندگی اشاره کرده و مؤلفه های آن را فعالیت ها (مانند کار، سرگرمی و تفریحات)، علاقه مندی ها (مانند خانواده و رسانه) و عقاید (مانند موضوعات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی) برمی شمرد. (فرن، ۲۰۰۱ : ۱۷۵)

۲-۵-۱ شاخص­ های سبک زندگی و کارکردهای آن

نخستین بار لیزر در سال ۱۹۶۳ سبک زندگی را بر اساس الگوی خرید کالا تعریف می کرد.سبک زندگی دال بر شیوه زندگی متمایز جامعه یا گروه اجتماعی است … …» به نظر وی شیوه­ا ی که بدان طریق مصرف کننده خرید می‌کند و شیوه­ا ی که بدان طریق کالای خریداری شده مصرف می‌شود»، بازتاب دهنده سبک زندگی مصرف کننده در جامعه است . سوبل نیز تأکید می‌کند که الگوی مصرف مشاهده شونده ترین و بهترین شاخص سبک زندگی است)سوبل،۱۹۸۱)لامونت و همکارانش نیز ضمن تأکید بر شیوه سازمان دادن زندگی شخصی،الگوی تفریح و مصرف را بهترین شاخص سبک زندگی می دانند (لامونت و همکاران، ۱۹۹۶ : ۳۲)دیوید چینی سبک های زندگی را سازمان اجتماعی مصرف(چینی، منتشر نشده: ۸۹) می‌خواند.

به اعتقاد وی سبک زندگی راه الگومند مصرف، درک یا ارج نهادن به محصولات فرهنگ مادی است(همان: ۷۱) با عنایت به تعاریف فوق، سبک زندگی، حول محورمصرف سامان می­یابد. با این توضیح، سبک زندگی فرهنگی مجموعه­ا ی از رفتارهای مصرف و فعالیت فرهنگی است که روی هم رفته دارای انسجام­ا ند و در گروه مشخصی ازافراد قابل تشخیص دادنی است. بسته ‌به این که مصرف مادی یا فرهنگی افراد مد نظر باشد، ‌می‌توان از سبک زندگی مادی یا فرهنگی سخن گفت.سبک زندگی فرهنگی یا مادی پیامدهای گسترده­ا ی برای زندگی فردی و اجتماعی دارد. سبک زندگی ممکن است عامل بهره ­برداری بهتر از انرژی یا از هم پاشیدن خانواده، تولید الگوهای مهاجرت، میزان جرم و جنایت، بهداشت و توزیع رفتارهای بهداشتی باشد (سوبل، ۱۹۸۱ : ۱۶۹ )

این سؤال هم به لحاظ نظری و هم به دلایل کاربردی مهم است که سبک زندگی چه کارکردهایی برای فرد، گروه یا جامعه دارد و پیآ مد هر سبک زندگی در سطوح سه گانه مذکور چیست؟ مباحث متعددی درباره پیامدهای سبک زندگی مطرح شده است که ایده های مندرج در برخی از آن ها را در ادامه بررسی می‌کنیم.